Mare gelooft in toeval. Ik meestal niet. En zeker niet op deze zaterdagochtend. Het is de donkere dag voor kerst. Ik lees de krant. De onderwerpen van de artikelen in de bijlage weerspiegelen het zware. Drukken op mijn stemming. Moeizaam. Tot ik het essay van Sanne ten Wolde lees. Mooie rakende woorden. Ik denk aan Mare, de dochter van mijn zus. Mijn lotgenoot in het leven en in de familie waarin wij zijn geboren.

‘Ik denk aan jou! Leeuwarder Courant. Piepjonge filosoof,’ app ik haar.
Een paar minuten later appt ze terug.
‘Toevallig! Ik las dit net en moest er een beetje van huilen.’
Een hartje laat ze erop volgen.
‘Ach, mooi!’ reageer ik. ‘Dan ga ik het nog een keer lezen.’

Helemaal niet toevallig, denk ik als ik me opnieuw aan het lezen zet. De schrijfster is geboren in 1990. Piepjong, appte ik maar ik had niet goed gerekend. Ze schrijft in zinnen die vragen om nog eens gelezen te worden. Aanzetten tot nadenken. Je doen ontdekken dat er een wereld achter schuilt die niet direct te doorgronden is. Ik wil in een paar zinnen schrijven wat mij raakt in de tekst. Ervaar hoe moeilijk dat is. Zoveel wijsheid, op haar leeftijd. Wijsheid die ik nog druk bezig ben te verzamelen.

´De ware werkelijkheid is dát wat in je leeft, wat je waarneemt en voelt. Dat is echt en alles wat er echt is, zou er moeten mogen zijn, want het is er,’ stelt Sanne. Bij haar zinnen blijf ik stil staan. Ik haal diep adem. Ruimte voor wat zij schrijft en voor de verandering die haar woorden teweegbrengen.  Echt moeilijk vind ik het om dat wat ik ervaar en voel, er te laten zijn. Te onderzoeken met helpende vragen die niet veroordelen en accepteren wat is. Dat is wat Sanne voorstelt te doen. Ze heeft gelijk maar het is juist dit waar ik me in aan het ontwikkelen ben, wat ik lastig vind. Mare ook, op haar eigen manier.

´We hebben sjablonen gemaakt waar mensen in moeten passen en zijn dat de realiteit gaan noemen. Waarom hebben die kunstmatige systemen meer waarheidswaarde, meer werkelijkheid in zich dan de oorspronkelijke mensen? Niet de werkelijkheid zelf, dat wat in ons leeft, maar ons idee van de werkelijkheid is de norm geworden.’ Talloze sjablonen. De illusie dat ik vanaf nu de werkelijkheid in mij voorrang zal geven boven heersende ideeën en normen. Ik leef lang genoeg om te weten hoe moeilijk dat is.  

Ik denk dat Mare en ik bezig zijn ons te ontworstelen aan de normen die in onze familie voor veel houvast zorgden. We zijn aan het pionieren, ieder op onze eigen manier. Beide van een andere generatie, beïnvloed door een andere tijd en context. Het blijkt een lange weg, die ik nog lang niet heb afgelegd. Makkelijk is het niet. Niet voldoen aan de verwachtingen van de omgeving waarin ik opgroeide, al deed ik nog zo mijn best. Die verwachtingen en oordelen van anderen nam ik mee mijn leven in. Ze waren verinnerlijkt. Ik voelde schuld, twijfelde aan mezelf. In kleine stapjes, ontdekte ik dat ik mezelf geweld aandeed. Ik wilde me ontwikkelen, creatief en gelukkig zijn. Daarvoor moet ik me ontworstelen aan ‘hoe het hoort’ en ‘hoe ik moet zijn’.  

Ik trek me op aan de woorden van deze begaafde filosoof. Ze vraagt zich af waarom het zo griezelig is als dingen vloeien. Waarom we onszelf structureren op een manier die niets van doen heeft met hoe we werkelijk zijn. Waarom plakken we op mensen die uitzonderlijk gevoelig zijn voor waarnemingen, indrukken en gevoelens een etiket van een of andere stoornis? Wat is er mis met echt kunnen waarnemen?

De overdenkingen van Sanne verlichten de zware dag voor kerst. Voelen als een wegwijzer op het pad dat ik al was ingeslagen. Het neemt de twijfel weg, of ik wel goed zit. Bevestiging en troost. Ik hoop dat ook voor Mare. Dat zij vandaag de wind in haar rug kan voelen die haar voortduwt in de richting die ze al lang is opgegaan.

Nog even appen. Behoefte aan contact.
‘Zin in kerst?’
Geen reactie. Mare is toevallig wat anders gaan doen.