Nel hoorde wat ik hoorde, ook al dacht en hoopte ik van niet. Ze is de melder met wie ik mee geweest was naar een gesprek met haar leidinggevende en de HR-adviseur, Victoria en Michiel. Victoria die geen verantwoordelijkheid nam voor de nare manier waarop ze tegen Nel tekeer was gegaan. Ze deed alsof zij slachtoffer was maar niemand wist waarvan. Ze had Nel laten beloven dat ze het voorval zou parkeren, het boek zou sluiten. Onrechtvaardig, vond ik. Maar de medewerker die zo van haar werk houdt, had geknikt. Ik schudde het van me af, in de hoop dat Nel het onrecht niet merkte en de weg naar herstel kon vervolgen.

‘Kunnen we een afspraak maken?’ Vier dagen na dat gesprek een appje. Eerder dan ik verwachtte.
‘Belachelijk!’ Haar jukbeenderen ver omhooggetrokken, dichtgeknepen ogen. Haar rechterarm op en neer, alsof ze ergens op slaat.
‘Ik kan het wel parkeren!’ Haar stem klinkt luid vanaf mijn scherm. Haar hoofd gaat heen en weer. Van mij mag ze zo boos zijn als ze wil.
‘Het lijkt verdorie alsof ík iets fout heb gedaan.’ Excuus voor de onredelijk reactie van Victoria op haar feedback had ze niet gekregen. In plaats daarvan liet de leidinggevende weten dat zíj́ zich onveilig voelde. Uit het drama in haar stem had ik opgemaakt dat ze vond dat zij recht had op veiligheid en dat Nel daarvoor verantwoordelijk was.
‘Dat komt haar goed uit, ja. Het boek dicht!’ De lippen van Nel als die van een briesend paard. Als het boek dicht was kon het nooit meer gaan over het nare onprofessionele gedrag van Victoria.

‘We worden als sloven behandeld! Door haar en het hele team. Ik wou dat ik de vorige leidinggevende nog had.’ De ogen van Nel draaien omhoog, alsof ze de vrouw waarvoor Victoria in de plaats was gekomen, zo weer voor zich ziet. Die had niet toegelaten dat de vuile vaat overal werd neergezet totdat Nel en haar collega’s de rotzooi wel opruimden. Die betrok hen overal bij, zodat ze niet aan de zijlijn stonden, die was altijd goed bereikbaar.
‘Ik ben de enige die er nog iets van durft te zeggen,’ zegt Nel. In mijn buik voel ik een grote grijze steen. Een vlaag van misselijkheid. Het liefst zou ik de telefoon grijpen, de bestuurder laten weten hoe mensen in zijn organisatie behandeld worden. Opkomen wil ik voor deze vrouw die als minderwaardig behandeld wordt. Ik weet het, niet mijn rol. Ik heb iets heel anders te doen. Zo luisteren, dat Nel de pijn die ze voelt onder woorden kan brengen. Het ritueel van aandacht en erkenning, zonder oordeel. Alleen zo kan Nel onderzoeken wat in haar leeft, ontdekken hoe ze verder wil. In de veilige ruimte die er tussen mij en Nel ontstaat vertelt ze hoe de uitval van Victoria iets in haar getriggerd heeft. Ze voelde zich weer als vroeger, bij haar moeder die vaak agressief was. Het had haar meegaand gemaakt, het beste wat ze als kind kon doen. Nu ze ouder wordt wil ze dat niet meer, het iedereen naar de zin maken en zichzelf uitschakelen. Daarom sprak ze Victoria aan toen die niet op haar apps reageerde. Iemand aanspreken had ze met vallen en opstaan geleerd.

In het middelpunt van mijn lichaam span ik een net waarop ik haar woorden vang. Het is groot en sterk genoeg om haar verhaal op te bouwen. Dan is het stil. Een zucht. Boven haar hoofd kan ik de wolkjes met reflecties bijna zien.
‘Dat iemand tegen mij tekeergaat, dat is toch niet ok?’ Ik schud mijn hoofd. Ze weegt af. Zou ze geloofd worden als ze het bij een hogere leidinggevende meldt? Zou het zorgen voor grotere problemen dan ze nu al heeft?
‘Een enorm dilemma,’ zegt Nel. Kiezen uit twee kwaden. Het werk wil ze niet kwijt.

Ik ruik de lijmlucht. In de gang van het gebouw waar mijn kantoor is, wordt een nieuwe vloer gelegd. Een geur waar ik soms benauwd van wordt. Ik denk na over ‘voor jezelf opkomen’. Misschien is er een opbouw, zoals bij Nel. Vroeger kon ze niet voor zichzelf opkomen, toen gebeurden de dingen, ten koste van haar. Daarna leerde ze hoe ze anderen kon aanspreken en deed ze dat altijd en bij iedereen. Nu was ze aangeland bij de volgende stap: afwegen of en wie je aanspreekt, wat de effecten zijn. Een bewuste keus dus.

‘Het is beter dat ik dit niet aan de bedrijfsarts vertel.’ Ze doelt op het uitblijvende excuus, het boek dat dicht moet, het ongewenste gedrag dat geparkeerd moet worden. Ze klinkt resoluut.‘Dat risico is te groot,’ zegt de vrouw, slimmer en wijzer dan degene waar ze leiding van ontvangt. De bedrijfsarts zal actie verwachten. Goed contact met de leidinggevende is de weg naar herstel, is immers zijn motto.

Haar stem is rustig nu. Ze kijkt me helder aan als ze me bedankt en laat weten dat ze over drie maanden weer bij mij op de lijn komt. Het gesprek suddert nog na in mijn hoofd, terwijl ik de kopjes die nog bij me op tafel staan naar de keuken breng. Niks doen, het laten. Soms kom je zo het beste op voor jezelf.

Dit was deel twee van een driedelige serie columns. Lees ook de andere twee. Samen maken ze één verhaal.
1 Voor jezelf opkomen – De leidinggevende uit haar dak  
2 Voor jezelf opkomen – Het boek moet dicht

Deze tekst is gebaseerd op ervaringen van mijn werk als vertrouwenspersoon. Gebeurtenissen zijn onherleidbaar beschreven, namen zijn verzonnen.  Elke overeenkomst met een organisatie, plaats of persoon berust op toeval of schrijf ik toe aan het feit dat beschreven gebeurtenissen veelvuldig voorkomen.